Tajemnicze Karkonosze - Miedzianka, czyli miasto, które zniknęło

Miedzianka w gminie Janowice Wielkie była miastem, którego narodziny, rozwój i ostateczny upadek nierozerwalnie wiązały się z górnictwem.

Dziś, gdyby nie zachowane fotografie, trudno byłoby uwierzyć, że ta niewielka wieś była kiedyś tętniącym życiem miastem, uznawanym za jedno z najpiękniejszych w Sudetach. Do naszych czasów przetrwało zaledwie kilka domów oraz samotnie stojący kościół - jedyny ocalały obiekt dawnej zabudowy rynku. W okolicy wciąż jednak widoczne są fundamenty kamienic oraz piwnice dawnego dworu. 

Historia Miedzianki obejmuje ponad 700 lat górnictwa miedzi, srebra, cynku i uranu. Pierwsze wzmianki o tej miejscowości pochodzą z 1311 roku, a już w XIV wieku w okolicach Miedzianki prowadzono wydobycie srebra.

Prawdziwy rozwój górnictwa nastąpił po 1512 roku, kiedy wieś została zakupiona przez Dippolda von Burghausa, który zainwestował w eksploatację miedzi. Zaledwie siedem lat później, w 1519 roku, król czeski Ludwik Jagiellończyk nadał Miedziance prawa miasta górniczego. Sporządzony kilka lat później spis wymieniał aż 160 szybów i sztolni.

Tak intensywna eksploatacja doprowadziła jednak do stopniowego wyczerpywania się złóż. Po zaprzestaniu wydobycia w kopalniach Miedzianki kolejni właściciele miasta - Hans i Franz Hellmannowie - uzyskali koncesję na produkcję witriolu. W dolinie Hutniczego Potoku zbudowali specjalne ługownie, w których przepłukiwano materiał pozyskiwany ze starych hałd rozsianych po okolicy. W 1553 roku Hellmannowie byli liderami w produkcji witriolu na terenie całego Cesarstwa Austriackiego.

Pierwszy upadek Miedzianki przyniosły wojna trzydziestoletnia i zaraza. Po wojnie miasto odżyło, a mieszkańcy utrzymywali się głównie z tkactwa. Pod koniec XVII wieku wznowiono działalność kilku kopalń i ponownie rozpoczęto eksploatację. Złoża miedzi, srebra i cynku wyczerpały się na przełomie XIX i XX wieku, a ostatni szyb zamknięto w 1925 roku.

W kolejnych latach Miedzianka stała się wypoczynkowym kurortem, znanym także z piwa z miejscowego browaru, określanego jako „Złoto Miedzianki”. Nowy rozdział w jej historii rozpoczął się w 1945 roku, gdy miejscowość znalazła się w granicach polskiego Dolnego Śląska i została zdegradowana do rangi wsi. Wkrótce odkrytymi złożami uranu zainteresowali się Rosjanie.

W latach 1945-1954 wydobyto tu około 600 ton uranu, wywiezionego do ZSRR. Chaotyczna, rabunkowa eksploatacja doprowadziła do zapadania się budynków i powstawania zapadlisk. Na początku lat 70. XX wieku zapadła decyzja o likwidacji Miedzianki. Mieszkańców przesiedlono do Jeleniej Góry, a zabudowę rozebrano. Ocalał jedynie kościół pw. Jana Chrzciciela oraz jedna kamienica dawnej gospody „Schwarzer Adler”. Od 2015 roku działa tu Browar Miedzianka.

Właśnie przeczytaliście kolejny materiał z cyklu Tajemnicze Karkonosze. Jeśli chcecie tego więcej, odwiedźcie zakładkę 24jgora.pl/tajemniczekarkonosze. Wszystkie artykuły tworzone są na podstawie informacji zawartych na portalu Karkonosze GO.

Tajemnicze Karkonosze - Miedzianka, czyli miasto, które zniknęło