Radon w wodzie

Powiatowa Stacja Sanitarno - Epidemiologiczna w Jeleniej Górze dokonała okresowej oceny jakości wody z wodociągu miejskiego w Szklarskiej Porębie.

Badania zostały przeprowadzone na zlecenie Karkonoskiego Systemu Wodociągów i Kanalizacji. Przebadano próbki wody z sześciu ujęć (SUW Leśny Domek, Jutrzenka, Polanka, Podziemny, Huta Julia, Biała Dolina). W próbkach wody pochodzących z czterech ujęć : Biała Dolina, Polanka, Podziemny, Jutrzenka stwierdzono przekroczenia parametrycznej aktywności radonu.

Radon jest promieniotwórczym gazem szlachetnym, stanowiącym jeden z produktów rozpadu uranu 238 i toru 232. Sam radon jest stosunkowo słabo radiotoksyczny, gdyż jako gaz jest trudniej przyswajany przez organizm i łatwo wydychany. Podobnie jak w wielu krajach, jeszcze dekadę temu w Polsce brakowało przepisów określających dopuszczalne stężenie radonu w wodzie pitnej. Obecnie reguluje to Unijna Dyrektywa  z dnia 22 października 2013 r., w której określono wymogi dotyczące ochrony zdrowia ludności w odniesieniu do substancji promieniotwórczych zawartych w wodzie przeznaczonej do spożycia. Znajdziemy tutaj istotny zapis, że państwa członkowskie ustanawiają wartości parametryczne mające zastosowanie do monitorowania substancji promieniotwórczych w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi. I tak dla radonu wartość ta wynosi 100 Bq/l. Przy czym w dyrektywie pojawił się zapis, że państwa członkowskie mogą ustanowić samodzielnie wartość stężenia radonu w zależności od regionu. Określono, że może ona przekroczyć 100 Bq/l, przy czym musi być niższa niż 1 000 Bq/l. W dyrektywie zobowiązano również państwa członkowskie do podjęcia działań naprawczych, w przypadku przekroczenia wartości stężenia radonu wynoszącej 1 000 Bq/l. Są kraje, w których nawet w powietrzu stężenie przekracza 100 czy 200 bekereli na m3. , Dla porównania - w Polsce jest to przeciętnie ok. 10 bekereli na m3.

W Szklarskiej Porębie przekroczenia wahają się w zależności od ujęcia od 201 Bq/l do 408 Bq/l. Jednak wartość tła hydrogeochemicznego radonu w wodach podziemnych metamorfiku izerskiego wynosi od 10 do 691 Bq/dm3. Duża zawartość radonu w wodzie wykorzystywanej w gospodarstwie domowym może spowodować znaczne zwiększenie ryzyka zachorowania na nowotwory złośliwe płuc. Ryzyko to związane jest głównie z wdychaniem radonu uwalnianego z wody w trakcie korzystania z niej w kuchni czy w łazience i jest ono dziesięciokrotnie większe, niż narażenie organów wewnętrznych związane ze spożyciem wody.

Jednocześnie wody wysokoradoczynne są np. wykorzystywane w sanatoriach. Jest bowiem teoria, że inhalacje radonowe wspomagają leczenie. Proces przebiega pod kontrolą, chory spożywa niewielkie dawki radonu. Na świecie jest cały przemysł wykorzystujący radon do leczenia.

Inspekcja Sanitarna wydała warunkową zgodę w zakresie przydatności do spożycia wody z wodociągu w Szklarskiej Porębie. Kolejne badania mają zostać wykonane za pół roku, co pozwolić na ocenę konieczności wprowadzenia działań zmierzających do obniżenia aktywności radonu w wodzie.