Park zdrojowy w Cieplicach- atrakcją turystyczną.

W zeszłym roku zakończyła się rewitalizacja cieplickiego Parku Zdrojowego. Od samego początku budziła i budzi ona wiele kontrowersji. Czy dziś miejsce to można uznać za wizytówkę Uzdrowiska ? Bez wątpienia tak !

                Wielu Ciepliczan i turystów przyzwyczaiło się do dawnego wyglądu Parku Zdrojowego. Dlatego też przez cały okres jego rewitalizacji nie brakowało słów krytyki. Trudno było się pogodzić z faktem likwidacji asfaltowych alejek w Parku. I choć niewielu czytelników pamięta, że w latach 70 tych ubiegłego wieku właśnie zalanie  tych alejek  asfaltem okrzyknięto mianem nieodwracalnej dewastacji Parku. Dziś znów wróciły szutrowe alejki i zapewne także one zostaną zaakceptowane. Podobnie będzie też z dawną fontanną w pobliżu Pawilonu Edward, którą zastąpiono inną , mniejszą. Zresztą  są tam teraz aż 3 fontanny otoczone morzem kwiatów. Ten fragment Parku  robi wrażenie. Obrazują to fotografie. Zachęcamy do odwiedzenia tego miejsca i zapoznania się z jego historią.

              Jak dowiadujemy się z licznych publikacji , historia parku sięga XVIII wieku. Został on założony na bazie ogrodu-warzywnika w 1713 r. W 1796 została założona główna aleja parkowa istniejąca do dziś, wysadzana lipami i klonami. Większość z nich to pomniki przyrody. Park Zdrojowy przylega do pałacu Schaffgotschów. Przypałacowy ogród francuski powstał w 1819 r. W 1838 r. park został gruntownie przebudowany wg założeń stylu angielskiego (dokładnie ustalony przebieg ścieżek, klomby i fontanny).

            To, co dziś wydaje się zbudowane siłą natury, powstało po realizacji dokładnych projektów architektów krajobrazu zatrudnionych przez hrabiego Schaffgotscha. Włodarz uzdrowiska uznał, że park, choć leży na terenie należącym do niego, musi służyć wszystkim przebywającym w Warmbrunnie ( Cieplicach) zarówno kuracjuszom, jak i mieszkańcom. Park podzielony był na część zamkową (Schlosspark, przeznaczoną tylko do użytku lokatorów pałacu) i zdrojową (Kurpark - dostępną dla pozostałych). Park zdrojowy w europejskiej rangi kurorcie nie mógł być bylejaki. Powstaje więc w nim muszla koncertowa, teatr, galeria. W zakątkach ścieżek buduje się kapliczki, domki, stawia rzeźby.

           Na terenie Parku stoją zabytkowe budynki - pawilon uzdrowiskowy "Edward" z fontanną oraz Teatr Zdrojowy.  Jest także muszla koncertowa, w której do dziś w odbywają się plenerowe koncerty. Idąc na przedstawienie grane na scenie zdrojowego kuracjusze na przełomie XIX i XX wieku mieli okazję posłuchać klasycznych przebojów granych przez różne zespoły w muszli koncertowej. Były w jej okolicy ławki, ale muzycy nie grali koncertów tylko dla siedzącej publiczności. Zgodnie z dziewiętnastowieczną modą w kurortach grano raczej dla spacerowiczów i umilenia pobytu u wód.

          Galeria i Teatr Zdrojowy tworzące dziś jeden kompleks budowli w Parku Zdrojowym powstały w różnych okresach i z różnym przeznaczeniem, choć oba ku uciesze i wygodzie kuracjuszy. Klasycystyczny Pawilon Zdrojowy, później Galeria zbudowano w latach 1797-1800 według projektu wrocławskiego architekta Carla Gottfrieda Geisslera, nawiązującego do antycznych willi. Budynek ten uważano długo za najpiękniejszy w Cieplicach. Wewnątrz urządzono salę koncertową, czytelnię, salon gier towarzyskich, palarnię cygar i restaurację, która dziś funkcjonuje w Galerii. W 1835 roku Johann Nepomucen Schaffgotsch funduje gmach teatru dworskiego. Projekt zamawia u Alberta Tollberga, legnickiego architekta, który - inspirując się zaprojektowanym przez innego słynnego niemieckiego architekta Schinkla - wznosi budynek na kształt podobnego teatru, który istniał w Berlinie.                      Rodzina Schaffgotschów przeznacza gmach z początku tylko dla własnych celów. Leopold Gothard i Christian , potomkowie Johanna Nepomucena, dzieło dokończają. Do teatru zapraszają na początku tylko zaprzyjaźnionych magnatów. Dopiero po 1840 roku wnętrze zostaje udostępnione szerszej publiczności.

            Czterdzieści lat później teatr został rozbudowany: powstało piętro i płaski dach. W takiej formie budynek dotrwał do dziś. Z czasem, dla wygody gości, połączono teatr specjalnym łącznikiem z sąsiednią "Galerią". Obecnie scena należy do Jeleniogórskiego Teatru Animacji.

          W północnej części parku znajduje się okazały klasycystyczny pałac właścicieli uzdrowiska Schaffgotschów. Został on zbudowany w latach 1784-88 wg projektu G.J. Rydolfa z Opola, obecnie mieści się tutaj filia Politechniki Wrocławskiej. Niestety turyści mają utrudniony dostęp do zabytku gdyż większość pomieszczeń zostało przerobionych na sale wykładowe i laboratoryjne, a dodatkowo większość zabytkowych elementów wyposażenia pałacu wywieźli Rosjanie po wojnie. Dawną świetność pałacu możemy wyobrazić sobie oglądając pomieszczenia na pierwszym piętrze m.in. Sala Balowa, Sala Lustrzana i Czerwona.

       Dwutraktowy, trójkondygnacyjny budynek założony na planie prostokąta, kryty dwuspadowym dachem z lukarnami, o skromnej elewacji forntowej, ozdobiony jest kartuszami herbowymi Schaffsgotschów i piastowskimi orłami (po 1675 przejęli oni herb wygasłej linii Piastów legnicko-brzeskich)" [www.visitsilesia.pl].

Na terenie parku, od strony zachodniej, znajdziemy stosunkowo młody pomnik z roku 1967 - dwa wysokie miecze stylizowane na grunwaldzkie, ozdobione płaskorzeźbami, które prezentują pierwszy historię piastowską tych ziem, a drugi sceny z II wojny światowej. Praca wykonana został przez T. Szymaniaka oraz uczniów Szkoły Rzemiosł Artystycznych.

        Park Zdrojowy to dawny ogród francuski pochodzący z połowy XVIII w. W 1838 r. park został gruntownie przebudowany wg założeń stylu angielskiego. Park zajmuje 16,4 ha, w 68% pokryty jest drzewami. Jest to największy kompleks zieleni w Cieplicach. Występuje w nim dużo drzew liściastych i iglastych. W parku rośnie 78 gatunków i odmian drzew i krzewów. Najliczniej występują tam rodzime: klony pospolite i jawory, lipa drobnolistna, dąb szypułkowy oraz świerk pospolity. Podczas spaceru napotkać możemy także drzewa obcego pochodzenia: liczne dęby czerwone, modrzewie europejskie, daglezje zielone. Charakterystycznym elementem parku są niskie i o nieregularnym pokroju drzewa iglaste posadzone w cieniu starszych drzew: zobaczymy m.in. skarłowaciałe świerki kłujące i serbskie, jodły jednobarwne i sosny pospolite.

         Choć na terenie parku żadne drzewo nie jest objęte ochrona pomnikową to wiele z nich osiągnęło już potężne rozmiary kwalifikujące je do takiej ochrony. Są to lipy (najgrubsza ma ponad 5 metrów w pierśnicy), klony pospolite, topole białe, dęby szypułkowe a także tulipanowiec amerykański. Oprócz okazów potężnych starych drzew warto też zwrócić uwagę na znacznie młodsze, ale niezmiernie ciekawe gatunki.

         W zachodniej części parku obejrzeć możemy m.in. :
- miłorząb dwuklapowy – charakterystyczne drzewo pochodzące z Chin, nagozalążkowe, ale w przeciwieństwie do innych nagozalążkowych, ma liście a nie igły (liście są spłaszczonymi igłami),
- ambrowiec balsamiczny – pochodzi z Ameryki Północnej, jego liście przypominają liście klonu, są dłoniasto złożone piłkowane, jesienią przebarwiają się na czerwono, bordowo, fioletowo, złoto... Owoce przypominają kolczaste kulki na długim ogonku. Ambrowiec jest rośliną użytkową, jej balsamicznej żywicy używa się w medycynie, przemyśle spożywczym i kosmetycznym,
- surmię wielkokwiatową – zwana inaczej katalpą wielkokwiatową lub okazałą. Naturalnie rośnie w Ameryce Północnej. W porównaniu z katalpą zwyczajną ma znacznie węższe i dłuższe liście. Owoce to długie i wąskie strączki (a właściwie łuszczyny). Drzewo przyciąga uwagę spacerowiczów szczególnie w okresie kwitnienia – najczęściej w lipcu – swoimi pięknymi dużymi kwiatami (nawet 6 cm średnicy).

               Inne ciekawe drzewa rosnące na terenie parku to:
- budleja Dawida – jest to krzew o szerokim pokroju, dorastający do 3 m, ma okazałe kwiatostany (długość do 50 cm), kwiaty pięknie pachną i przywabiają motyle,
- kolkwicja chińska – pochodzi z gór środkowych Chin, jest to krzew dorastający do 2,5-3 metrów, najpiękniejszy jest w okresie kwitnienia czyli pod koniec maja i na początku czerwca. Kwitnie bardzo obficie, kwiaty są jasnoróżowe z żółtą plamą w gardzieli, dzwonkowate, są zebrane w wiechowate kwiatostany. Pojawiają się pod koniec maja i na początku czerwca.
- magnolia drzewiasta – pochodzi ze wschodniej części USA, ma duże (nawet 30 cm długości) owalne liście z zaostrzonym wierzchołkiem, jednak nie liście a kwiaty są ozdoba tego drzewa, kwitnie pod koniec maja lub na początku czerwca, a kwiaty przypominają kwiaty tulipanowca, składają się z 9 płatków i osiągają 10 cm średnicy

               Ponadto rosną tu: brzoza brodawkowata, buk pospolity, bukszpan wiecznie zielony, choina kanadyjska, czeremcha pospolita i amerykańska, jaśminowiec wonny, czereśnia ptasia, daglezja zielona oraz daglezja zielona odm. sina, dereń biały i świdwa, forsycja zwisła, głóg jednoszyjkowy, grab pospolity, jabłoń domowa, jałowiec pospolity ‘Hibernica’ oraz jałowiec sabiński, jarząb pospolity, jaśminowiec gr. virginijska, jesion wyniosły, kasztanowiec pospolity, klony jawor i jawor "Purpurascens", pospolity i pospolity ,Schwedleri", srebrzysty, kruszyna pospolita, leszczyna pospolita, ligustr pospolity, lilak pospolity, lipy drobnolistna, srebrzysta, szerokolistna, olsza czarna, pigwowiec japoński, platan klonolistny, robinia biała, rododendrony, róża dzika, róża pomarszczona, oprócz pospolitej także sosna czarna i limba, śliwa domowa i wiśniowa, topole osika, biała, czarna, wiązy górski, polny, szypułkowy, wierzby iwa i płacząca oraz żywotniki olbrzymi i zachodni. Wśród zwierzyny możemy wyróżnić różne gatunki ptaków m.in. dzięcioły , szpaki, kosy, sikorki, sójki oraz ujrzeć bardzo popularne w parku wiewiórki, które zamieszkują tutejsze drzewa.

             Tyle rys historyczny. Jak można wywnioskować z historii, na przestrzeni czasów w wygląd tego miejsca wielokrotnie  ingerował człowiek. Podobnie jest dziś. Obecny wygląd Parku Zdrojowego to też wizja współczesnych projektantów. Wizja, która ma zarówno zwolenników, jak i przeciwników.

            Naszym zdaniem jest to bez wątpienia urocze miejsce. Szanownych Czytelników prosimy jak zwykle o opinie i komentarze.