Kotlina i okolice - Wojcieszyce

Wojcieszyce

Wojcieszyce to długa wieś łańcuchowa, leżąca nad Wojcieszką. Jedna z ładniejszych i pięknie położonych w Kotlinie Jeleniogórskiej. Górna część wcina się w Wysoczyznę Rybnicy, pomiędzy Wilczą Górę na południu, a Rozłóg i Biesy na północy. Dolna położona jest w Obniżeniu Sobieszowa i Cieplic. Zabudowania leżą na długości około 4,5 km. Przez wieś biegnie bardzo ruchliwa trasa nr 3 z Jeleniej Góry do Jakuszyc.

Przeszłość wsi, a szczególnie jej początki nie są dokładnie zbadane. Wiadomo, że należy ona do starych osad. W okolicy wsi odkryto grodzisko, datowane na V w., ale obecna wieś powstała w końcu XIII w. W dokumentach Wojcieszyce pojawiły się pierwszy raz w 1305 r w wykazie podatkowym biskupstwa wrocławskiego. Prawdopodobnie pierwsza osada została założona w ramach kolonizacji, prowadzonej przez, joannitów, którzy, w 1281 r objęli Cieplice Śl.

W 1371 r właścicielem wsi był Heinrich von der Wesen, który 13.07 zapisał żonie Annie swój majątek w Wojcieszycach, leżących w obrębie sądowym miasta Jeleniej Góry. Natomiast 20.03.1404 r król Wacław potwierdził rycerzowi Gotsche Schoffowi donacje prebendy w Cieplicach, do której należały Wojcieszyce z prawem patronatu nad kościołem i wszelkimi przywilejami, a który na prawie zasiedzenia, posiadał Heinrich von Wesen. Od tego momentu z niewielkimi tylko przerwami, aż do początku XX w. wieś należała do von Schaffgotschów.

W XVI w podobnie jak w całej okolicy większość mieszkańców przeszła, na protestantyzm i przejęła kościół katolicki użytkując go do 1654 r. Okres wojny 30-letniej był dla wsi ciężki, ale nie przyniósł chyba takich zniszczeń jak w okolicy.

W 1742 r powstała we wsi szkoła ewangelicka i drewniany dom modlitw, zamieniony w 1755 r na murowany kościół. W 1765 r mieszkało 30 kmieci,23 zagrodników, 158 chałupników oraz 31 rzemieślników głównie tkaczy. W 1786 r Wojcieszyce stanowiły jedną posiadłość z Przesieką i należały do fundacji klasztoru w Krzeszowie. Były tu 2 kościoły (katolicki i ewangelicki), plebania i szkoła ewangelicka oraz folwark i młyn wodny. Mieszkało 26 kmieci, 101 zagrodników i 85 chałupników.

W XIX w we wsi nastąpiły duże zmiany. W 1810 r sekularyzowano dobra klasztoru i w Wojcieszycach utworzono normalną parafię katolicką. Majątek ziemski przejął wówczas hrabia von Schaffgotsch. W 1825 r wieś liczyła 224 domy, były 2 kościoły, 2 szkoły (każda z nauczycielem), młyn wodny, folusz i cegielnia. Do Wojcieszyc należała kolonia Gaje. W 1842 r przebudowano kostnicę na kaplicę cmentarną, dodając drewnianą wieżę o wysokości 34 stóp z 3 dzwonami. Był młyn wodny, bielnik z faluszem, 5 gospód, 59 warsztatów tkackich, 47 innych rzemieślników i 6 handlarzy.

Wojcieszyce od dawna budziły zainteresowanie, szczególnie wśród kuracjuszy z pobliskich Cieplic. Przybywali tu podziwiać starą karczmę, piękne chaty oraz niezapomniane widoki. Przy okazji pobytu tutaj degustowali wyroby miejscowego browaru, który cieszył się dobrą opinią. Po pokrzepieniu, udawano się na punkt widokowy na Biesach. W 1870 r Wojcieszyce wchodziły w obręb majątku ziemskiego w Cieplicach, należącego do hrabiego Leopolda Schaffgotscha. W okresie międzywojennym istniały tu, co najmniej 4 gospody oraz stara karczma sądowa.

Po 1945 r wieś krótko nosiła nazwę Ptaszyn, ale się nie przyjęła. Nadal zachowała rolniczy charakter. Przyszłość Wojcieszyc można wiązać tylko z rozwojem funkcji mieszkalnej dla Jeleniej Góry. Czynnikiem aktywizującym jest też międzynarodowa szosa, przy której koncentrują się usługi typu parkingi, bary, warsztaty naprawcze związane z obsługą ruchu turystycznego.

Warto zobaczyć:

W górze wsi powyżej szosy stoi kościół parafialny św. Barbary wzmiankowany w 1399 r.

W centrum wsi znajduje się nie użytkowany kościół ewangelicki zbudowany na miejscu drewnianego domu modlitw w 1755 r.

Szkoła murowana z początku XX w.

W dolnej części wsi znajdują się dwa krzyże pokutne. Pierwszy stoi na końcu od strony Cieplic pomiędzy domami nr 4 i 5. Drugi jest praktycznie niewidoczny, ponieważ znajduje się w obrębie muru oporowego szosy nr 3 przy domu nr 108 i schowany pod płotem.

Domy i zabudowania gospodarcze:

1 – XIX w. 2 – 1910 r. 4 – XIX. 6, 11, 14, 15 – XIX. 17 – XX. 18 – XVIII. 21, 24, 30, 31, 33, 35, 36 – XIX. 40 – XVIII. 42 – XIX. 46, 47 – XX. 48 – XVIII. 49 – XX. 54 – 1910. 55, 58, 64, 65 – XIX. 68, 69, 70 – XVIII. 71, 74, 81 – XIX. 82, 85 – XVIII. 99 – XIX. 100 – 1910. 106, 107, 108 – XIX. 110 – XVIII. 116, 117 – obecnie poczta – XIX. 123 – XVIII. 124, 126 – XIX. 127, 128 – XVIII. 130, 135, 136, 138, 143 – XIX. 146 – XVIII. 156, 160 – XIX. 161 – XVIII. 164 – XIX, 166 – 1875. 168, 172, 174, 175, 179, 180, 182, 190, 191, 193 – XIX. 200 – 1880. 203, 204 – XIX. 206 – 1850. 208, 209 – XIX. 213 – 1870. 214, 215, 216, 217 – XIX. 220 – 1870. 221 – 1829, trafo obok kościoła – 1920.

Dawne nazwy:

1305 – Woyczczdorf

1371 – Foytsdorf

1404 – Voigtsdorf

1665 – Fuchsdorf

1687 – Vogisdorff

1726 – Viotsdorff

1765 – Vogtsdorf

1786 – Voigtsdorf

1945 – Ptaszyn

1946 - Wojcieszyce