Kotlina i okolice - Miłków

Miłków

 Pierwsze zapiski pochodzą z 1305 r przy okazji opisu dóbr biskupstwa. W 1394 r Nickel von Niebelschultz, zapisał 5 marek czynszu z Miłkowa dla klasztoru w Lubomierzu, przyjmuje się, więc że był on jednym z pierwszych właścicieli. Po wojnach husyckich, wieś należała do rodów rycerskich. Od 1436 r należała do Lorenza von Runge, a od 1491 r do von Reibnitzów. W 1656 r zarządcą dóbr Miłkowskich był hr. Zierotina. Po nim w 1677 r właściciela wymienia się hr. von Toppoltzana. Od roku 1737 właścicielem, zostaje hr. von Waldstein, po którym w 1765 r jako właściciela wymienia się hr. von Loudrona. W 1784 r zostaje hr. von Lodron. Od niej Miłków został nabyty przez hr. Bernhard von Matuschka, a od 1825 r wsią rządziła wdowa po nim Maria Teresa. Pozostając w rękach rodziny, jako następcę od 1837 r wymienia się Theodora von Matuschke. Ostatnim, a przynajmniej jednym z ostatnich na liście właścicieli zostaje w 1870 r kapitan w stanie spoczynku hr. Benno von Matuschka-Toppoltzan.

W 1355 r prawdopodobnie istniał tutaj zamek, zniszczony przez husytów. Przypuszczalnie w jego miejscu powstał obecny dwór i pałac. Wieś była wymieniana, jako jedna z ważniejszych w okręgu sądowym Jeleniej Góry. Podczas wojen husyckich, wieś została doszczętnie zniszczona, a mieszkańcy wraz z całym dobytkiem, zostali zmuszeni do ucieczki w góry. Po wojnie Miłków szybko stanął na nogi i już w 1543 r zakończono odbudowę kościoła, który w 1552 r przejęli protestanci. W 1567 r założono górną część wsi nazwaną Der Dittrich. Wieś stała się centrum ludowych cyrulików i owczarzy, a po wojnie 30-letniej stanowiła z Karpaczem ośrodek zielarstwa karkonoskiego.

W 1642 r w Miłkowie, istniał między innymi młyn papierniczy i kuźnia żelaza, powiązana z ośrodkiem górniczym w Kowarach. W 1642 r 15 lutego podczas zamieszek, kościół odebrano ewangelikom i aż do XVIII w ewangelicy zbierali się na tajne modlitwy w lasach i innych trudno dostępnych miejscach. W tym okresie znacząco rozwinęło się zielarstwo i produkcja leków w Miłkowie i przynależnym mu Karpaczu.

W 1742 r ewangelicy z Miłkowa i okolicznych wsi uzyskali zgodę na wzniesienie w Miłkowie drewnianego domu modlitw, który od 1774 r zamieniono na murowaną świątynię parafialną. W 1765 r mieszkało 25 kmieci, 22 zagrodników i 155 chałupników, w 1765 r przebudowano dwór na okazały pałac. W 1784 r ówczesna właścicielka hr. von Lodron, trudniła się alchemią i ziołolecznictwem. Była podejrzewana o wynalezienie eliksiru młodości i użycie go. Na tej podstawie powstały legendy o nieprawdzie jej śmierci i o życiu wiecznym.

W 1786 r we wsi był pałac, 2 folwarki, 2 kościoły, 2 szkoły, 2 plebanie, 4 młyny wodne i młyn papierniczy. Wśród mieszkańców było 26 kmieci, 86 zagrodników i 88 chałupników. W początku XIX w Miłków należał do największych majątków w Kotlinie Jeleniogórskiej. W 1825 r dobra Miłkowskie obejmowały: 2 kościoły, 2 szkoły, 3 młyny wodne, młyn do mielenia kory dębowej, tartak, tartak typu holenderskiego, młyn papierniczy, cegielnia i kuźnia żelaza. Wśród mieszkańców było: 2 tkaczy jedwabiu, 3 tkaczy bawełny, 10 tkaczy płótna lnianego, 12 krawców, 4 stolarzy oraz sławni laboranci. Zaczęła rozwijać się turystyka. Od połowy XIX w powstawały kolejne gospody i pensjonaty. Od roku 1880 działała odrębna sekcja RGV, a w 1890 r wymieniano tu 3 gospody, w tym karczmę sądową z winiarnią i browarem.

 W 1895 r zbudowano linię kolejową, prowadzącą do Karpacza. Budowa linii kolejowej znacząco wpłynęła na rozwiniętą turystykę w Miłkowie. Oprócz połączenia kolejowego, otworzono połączenie autobusowe łączące takie miasta turystyczne jak: Świeradów Zdrój i Szklarska Poręba, co dawało dodatkowe możliwości dla turystów.

W okresie międzywojennym w Miłkowie działało kilka hoteli, pensjonatów i gospód oraz karczma sądowa w tym 2 pod Grabowcem jako schronisko. Funkcjonowały również kąpielisko, kręgielnia oraz ogródki piwne. 16.03.1742 r kr.Fryderyk II wydał zezwolenie na budowę kościoła ewangelickiego. Po 1945 r nie użytkowany popadał w ruinę, natomiast zdjęcie pokrycia dachu w 1980 r przesądziło o jego losie. Dzisiaj jest trwałą ruiną. Gotycki kościół parafialny powstał w roku 1399. Został kilkakrotnie przebudowany, pierwszy raz w 1540 r. W 1875 r wzniesiono nadbudówkę wieży zakończoną iglicowym hełmem.

Zespół pałacowy, jako dwór powstał w 1667 r przez Heinricha von Zierotina, który odbudowano po pożarze w 1768 r. W XIX w przebudowano go na rezydencję i po kilku remontach i zmianach właścicieli, wygląd pozostał do dziś niezmieniony.

Bezpośrednio po wojnie zaczęto otwierać, istniejące już zakłady produkcyjne. Papiernia dawała 30 ton papieru na dobę. W niewielkim zakładzie metalowym, otworzono filię „Polaru”, a w zespole pałacowym PGR i dom opieki specjalnej. W samym Miłkowie i okolicy działało kilka domów wczasowych i kolonijnych. Obecnie większość z nich zlikwidowano lub sprywatyzowano.

Warto zobaczyć:

Gotycki kościół parafialny ś. Jadwigi – pierwotny powstał w XIV w. Zespół kościoła ewangelickiego wzniesiony w 1742 r. Obecnie jest trwałą ruiną. Zespół pałacowy wzniesiony w 1667 r. Murowany spichlerz z XIX w. Remiza OSP z XIX w. Budynek stacji kolejowej z XIX w. Przy drodze do Ściegien znajdują się ruiny szubienicy z XVII w. Budynki mieszkalne i gospodarcze: Ul. Wiejska 2 – 1875 r. 3, 4, 5, 7, 11, 12, 15, 18, 19, 21, 26, 27, 28a, 30, 31 – XIX w. 34 – XVIII. 35, 40, 43, 47, 48, 49, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 58, 59 – XIX. 61 – 1892. 64 – XIX. 65 – 1900. 68 Sanatorium – XX. 70 – XX. 72, 75, 82, 84, 87, 88, 90, 91, 92, 93, 96, 97, 100, 101 Dom wczasowy – XIX. 107, 108 – XX. 111, 116, 119, 120, 121, 125, 127 – XIX. 128 – XX. 133, 147 – XIX. 150 – XX. 152 – XIX. 153 – 1904. 156, 159a, 164, 166, 167 – XIX. 168 – XX. 187, 194, 195, 199, 204  – XIX.

 

Dawne nazwy:

1305- Arnoldi villa

1394- Arnoldisdorf

1400- Arnsdorf

1668- Arnssdorffischen

1765- Arnsdorf

1786- Arnoldsdorf, Arnsforf

1945- Hlondów, Jurantów, Jarantów

1946- Miłków