Kotlina i okolice - Mysłakowice

Mysłakowice

Mysłakowice, są największą wsią w Kotlinie Jeleniogórskiej. Dokładna data powstania nie jest znana. Może to być spowodowane tym, że Mysłakowice były kiedyś osadą, należącą do Łomnicy, a mieszkańcy do jej parafii.

 W 1366 r wspomniany został Nietsche sołtys z Mysłakowic, któremu dziedziczny wójt Jeleniej Góry Hans Schilde z Wojanowa, sprzedał folwark pod lasem obok Łomnicy. Natomiast w 1410 r, jako właściciel wystąpił Heinrich Stange z braćmi, który w ramach w ran-mach ugody spadkowej, był zainteresowany uzyskaniem młyna w Mysłakowicach, w którym do przemiału byli zobowiązani mieszkańcy Staniszowa należącego także do braci Stange. Od 1507 r część wsi należała do von Zedlitzów, którzy kupowali sukcesywnie poszczególne jej części. W 1518 r jakąś część nabył Deter von Zedlitz z Łomnicy i stąd w wielu opracowaniach Mysłakowice, były traktowane łącznie z nią. Ostatnią część Mysłakowic od Stangego, nabył Opitz von Zedlitz dopiero w 1636 r, a więc już podczas wojny 30-letniej. Po wojnie i śmierci Albrechta Sigismunda von Zedlitza Mysłakowice Górne, kupił Hans von Reibnitz z Bukowca. Natomiast w 1707 r Christoph Friedrich von Reibnitz, dokupił Mysłakowice Średnie, a w 1715 r Mysłakowice Dolne stając się właścicielem całej wsi. Nie była to zbyt duża posiadłość, chociaż w 1736 r Mysłakowice kupił Johann Maksymilian. On z kolei w 1751 r odsprzedał miastu Jelenia Góra, wyższe prawo sądownicze w Mysłakowicach Średnich i Górnych. Jemu też, przypisuje się powstanie w średniej części wsi dworu. Po jego bezpotomnej śmierci 20.12.1759 r dobra przeszły na siostrzeńca Karla Friedricha von Kottwitza, który jednak wkrótce zmarł na, ospę pozostawiając je matce. Ta z kolei w 1760 r sprzedała majątek baronowi Gottlobowi Friedrichowi von Richthofenowi z Rogoźnicy, W 1786 r właścicielką, była baronowa von Richthof. Wkrótce potem w posiadanie wsi, wszedł Friedrich von Kalkreuth. W 1816 r Charlotte von Gneisenau, zamieniła swój majątek z hr. von Kalkreuthem. W ten sposób Mysłakowice stały się własnością jednego z czołowych przedstawicieli pruskiej arystokracji, feldmarszałka hr. Augusta Neithardta von Gneisenau, reformatora pruskiej armii i współtwórcy zwycięstwa nad Napoleonem. Po nagłej śmierci w 1831 r cały majątek, w 1833 r, nabył król Fryderyk Wilhelm III na swoją letnią rezydencję. Ponieważ zmarł w 1840 r, cały majątek przeszedł na wdowę, która sprzedała go królowi Fryderykowi Wilchelmowi, jako dobra koronne. W 1861 r właścicielem rezydencji stał się król Wilhelm I, który w 1871 r przyjął tytuł cesarski. W imieniu króla, dobrami zarządzał prezes izby w Berlinie, von Schwarzenkopfen. Po zakończeniu I wojny światowej i abdykacji cesarza, pałac w Mysłakowicach stał się własnością prywatną. Nabył go Gustaw Rudolf, a majątek ziemski objął niejaki Dressler.

W 1765 r we wsi mieszkało 11 kmieci 63 zagrodników i chałupników, wśród nich było 14 rzemieślników, wymieniono też 40 tzw. wolnych ludzi. Co najmniej do połowy XVIII w Mysłakowice, były znacznym ośrodkiem tkactwa chałupniczego. W 1786 r wieś składała się z 4 części. Mysłakowic Górnych, w których wymieniono folwark i młyn wodny oraz 11 kmieci, 46 zagrodników i 13 chałupników; Czestkowa z folwarkiem i 6 domami; Mysłakowic Średnich z folwarkiem, szkołą ewangelicką oraz 26 zagrodnikami i 5 chałupnikami; Mysłakowic Dolnych z folwarkiem oraz 12 zagrodnikami i 4 chałupnikami. Do wsi należał jeszcze, Suchy Świerk i Skiba. Mieszkańcy nie posiadali kościoła i należeli do parafii w Łomnicy. W 1825 r dzieliły się na 3 części.; Dolne, Średnie i Górne. Było 149 domów, piętrowy zamek, 3 folwarki, szkoła ewangelicka z nauczycielem. Ponadto wymieniono 2 młyny wodne i 2 warsztaty tkackie.

Ogromne zmiany przyniósł Mysłakowicom rok 1837, gdy osiedliła się tu grupa ewangelików z doliny Ziller w Tyrolu. Powstała tu kolonia zwana Zillerthal licząca 43 domy wzniesione w 1838 r w tyrolskim stylu. Największą grupę osadzono, na terenie Mysłakowic gdzie rozparcelowano grunty należące do spalonego w 1835 r folwarku górnego Oberhof. Powstała tu kolonia nazwana Zillerthal, licząca 43 domy, wzniesione w 1838 r w tyrolskim stylu, z drewna ofiarowanego przez króla. Była tu, poczta i nauczyciel. Druga grupa osiedliła  w liczącej 13 domów kolonii Nieder-Zillerthal, utworzonej na terenie rozparcelowanego folwarku należącego do Sosnówki. Jest to obecnie Radicz. Ostatni z osadników zmarł w 1922 r.

Król skierował do nowo utworzonej osady pastora Johanna Gottloba Rotha, dla zapewnienia emigrantom posługi religijnej. W 1840 r ukończono budowę kościoła. W 1840 r Mysłakowice liczyły 144 domy, w tym 9 budynków w zespole pałacowym. Ponadto kościół ewangelicki z pastorówką i szkołą z nauczycielem i pomocnikiem nauczyciela, 3 folwarki, w których trzymano 450 merynosów, 2 młyny wodne, 4 tartaki, cegielnię, browar, 2 kuźnice i 4 szynki. Wśród mieszkańców, było kilkudziesięciu rzemieślników m.in. 5 szewców, po 3 piekarzy i rzeźników, po 2 krawców, stolarzy, stelmachów, a także ślusarz, iglarz, bednarz, murarz, farbiarz, 2 tkaczy oraz 6 handlarzy i kramarzy. W 1842 r uruchomiono mechaniczną przędzalnie lnu, która dała początek obecnej fabryce. Wzrost zakładu spowodował rozwój Mysłakowic, w których w 1855 r uruchomiono szpital.

 W 1880 r utworzono oddział RGV. W 1882 r uruchomiono linię kolejową z Jeleniej Góry do Kowar. Powstała tu wówczas, stacja kolejowa wspólna dla obu miejscowości. Przed 1890 r działała poczta z połączeniem telegraficznym, było kilka gospód  i pensjonatów, w tym bardzo elegancka w parku, oraz szczególnie polecana turystom w jednym z domów tyrolskich. W tkalni i przędzalni pracowało około 1200 robotników, a więc niewiele mniej niż Mysłakowice liczyły mieszkańców. Był to jeden z większych zakładów przemysłowych w kotlinie. Powstała też, wytwórnia porcelany technicznej.

Podczas II wojny światowej przy zakładach włókienniczych, działał kobiecy obóz pracy. Założono go w 1941 r i więziono w nim, co najmniej 100 żydówek. Od 1941 r przy tej samej fabryce, istniał też obóz jeniecki, w którym przebywało ok. 50 żołnierzy francuskich i 60 rosyjskich, a od 1943 r także 80 żołnierzy włoskich.

 Po 1945 r Mysłakowice pozostały dużą wsią przemysłową, tracąc przy tym funkcję letniskową, spadła też ich atrakcyjność turystyczna. W 1968 r zmodernizowano zakład lniarski, gdzie zatrudnienie osiągnęło 2700 osób. W 1953 r fabrykę izolatorów, przekształcono w Zakład Porcelany Elektrotechnicznej. W pałacu mieściła się jednostka Armii Czerwonej, która doprowadziła do jego dewastacji. Po 1950 r w pałacu i willi Liegnitz, umieszczono szkołę, w jesieni 1997 r przy ulicy karminowej powstało osiedle dla powodzian.

Warto zobaczyć:

Ul Cmentarna 1 – 1838 r.

Czerwony Dworek – Czestków nr 1, 3 – 1838 r. 4 – XVIII. 5 Monar – 1839. 8 – XVIII. 13 – 1850. 14 – XIX. 15 – 1838. 16 – XIX.

Ul. Daszyńskiego 2- XIX. 3 – 1900. 4 – XIX. 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12 – 1838. 13 – XIX. 17 – 1838. 18, 20, 21 – XX. 21a – 1840. 35 – XX. 37 – 1838. 39 – XX. 41 – 1838. 43 – XX.

Ul. Dolna – 2, 4 – XIX. 7 – XX. 8 – XVIII.

Ul Godebskiego 1 – 1837. 2, 3 – XX. 4, 5 – XIX.

Ul Górska 1 – XIX.

Ul Jeleniogórska 5 – XIX. 6 – 1810. 7, 8, 10, 12, 14, 18, 20, 22 – XIX. 25 – XX. 31 – XIX. 33, 35, 37 – 1910.

Ul Kamienna 1, 2, 3, 4, 5, 6 – XIX. 9, 10 – XX. 11 – XIX. 12 – XX.

Ul Łąkowa 1 – 1838. 2 – XX. 3, 5 – 1838.

Ul Łokietka 2, 8 – XIX. 10 – XVIII. 12 – XIX. 14 – 1838. 16, 18 – 1905. 20 – XIX. 22 – XX. 26 – XVIII. 34 – XX.

Ul Łomnicka 1 – 1838.

Ul 1 Maja 9 – XX. 11 – 1840. 11b – XIX. 11c 1890. 12, 13, 14 – XIX. 16 – 1838. 17, 18, 19 – XIX. 20 – 1850. 21, 26 – XIX.

Ul Psie Pole 6 – XIX.

Ul Starowiejska 6, 9 – XX. 11 – XIX. 14 – 1838. 18 – XX.

Ul Stawowa 1 – 1850. 2, 3 – 1838.

Ul Sułkowskiego 2 villa Legnitz – 1840. 3, 4, 5 – XIX.

Ul Szkolna 2 – 1838. 4 – XIX. 6 – XX. 12 – 1915. 13 – XX. 14, 16 – XIX. 26 – 1850.

Ul Śląska 1 – XX. 2 – 1838. 3, 5, 7 – XX. 9 – XIX.

Ul Wojska Polskiego 2, 3, 4, 5 – XIX. 6 – XX. 7 – XIX. 9 – XX. 12, 14, 15 – XIX. 16, 17 – 1838. 20 – XIX. 25 – 1850. 26 – XX. 27 – 1838. 34 – XIX.

Dawne nazwy:

1305- Dort Hertmarsdorf

1341- Erthmarsdorf

1366- Erdmannsdorf

1390- Ertmansdorf

1726- Erdmannsdorff

1765- Erdmannsdorf

1786- Artendorf, Erdmannsdorf

1838- Erdmannsdorf und Zillerthal

1914- Zillertal-Erdmannsdorf

1945- Turońsk, Toruńsk

1946- Mysłakowice