Dni Świadomości Czerniaka w Jeleniej Górze

Już w najbliższą sobotę, 25 maja, mieszkańcy Jeleniej Góry i okolic będą mieli okazję skontrolować swoje znamiona podczas „Dni Świadomości Czerniaka w Jeleniej Górze”. Akcja organizowana przez Akademię Czerniaka w ramach kampanii „Cała Polska sprawdza znamiona”, przy wsparciu Stowarzyszenia Pomocy Chorym na Mięsaki i Czerniaki „Sarcoma” oraz Wojewódzkiego Centrum Szpitalnego Kotliny Jeleniogórskiej, ma na celu zwrócenie uwagi społeczeństwa na istotę działań profilaktycznych, w tym regularnego badania znamion, umożliwiających walkę z tym nowotworem. Szybkie rozpoznanie pozwala bowiem na niemal 100-procentowe jego wyleczenie.

Czerniak to nowotwór możliwy do rozpoznania gołym okiem, ponieważ najczęściej rozwija się na powierzchni skóry. Może jednak pojawić się także na błonach śluzowych czy na powierzchni gałki ocznej. Powstaje w wyniku uszkodzenia skóry, spowodowanego przez jej długotrwałą ekspozycję na promieniowanie ultrafioletowe (UV). Każdego roku ten groźny nowotwór zostaje rozpoznany u ponad 4000 osób. Co więcej, według prognoz prezentowanych podczas ASCO 2022, w Stanach Zjednoczonych do 2040 roku to czerniak będzie drugim najczęstszym nowotworem. Na szczęście notowany jest także zdecydowany wzrost przeżywalności chorych, będący efektem diagnozowania czerniaków we wczesnym stadium oraz sukcesywnej poprawy dostępu do nowoczesnych terapii.

A jak wygląda sytuacja w województwie dolnośląskim? Zgodnie z danymi z Krajowego Rejestru Nowotworów w ciągu dwóch dekad nastąpił dwuipółkrotny wzrost liczby zachorowań na czerniaka skóry u kobiet i blisko trzyipółkrotny w przypadku mężczyzn. Tymczasem liczba zgonów wśród obu płci w roku 2021 utrzymywała się niemal na tym samym poziomie co 20 lat wcześniej, co może być dowodem na skuteczność nowoczesnego leczenia tego nowotworu dostępnego w Polsce. Niemniej na przestrzeni dwudziestu lat w wyniku zachorowania na czerniaka skóry zmarło blisko 2000 mieszkańców Dolnego Śląska.

Wyk. 1 i 2 Zachorowania i zgony z powodu czerniaka skóry na Dolnym Śląsku w 2001 r. i 2021 r. z uwzględnieniem płci
na podstawie danych KRN

W celu zahamowania rosnącego trendu zachorowań i budowania właściwych postaw oraz świadomości nt. konieczności podejmowania prostych działań profilaktycznych, Akademia Czerniaka, w ramach akcji „Cała Polska sprawdza znamiona”, organizuje „Dni Świadomości Czerniaka w Jeleniej Górze”. Dzięki wsparciu Stowarzyszenia Pomocy Chorym na Mięsaki i Czerniaki „Sarcoma” oraz Wojewódzkiego Centrum Szpitalnego Kotliny Jeleniogórskiej, już 25 maja w Jeleniej Górze, w godz. 10.00-18.00, zaparkuje „Fura Zdrowia” (przy wejściu głównym do Wojewódzkiego Centrum Szpitalnego Kotliny Jeleniogórskiej przy ul. Ogińskiego 6), czyli mobilny gabinet dermatologiczny. Wszystkie chętne osoby będą mogły skorzystać z bezpłatnego badania dermoskopowego skóry, które przeprowadzi chirurg onkolog.

- Profilaktyka czerniaka jest jedną z najprostszych wśród nowotworów, ponieważ czynniki ryzyka zachorowania na ten złośliwy nowotwór skóry są doskonale znane. Mam na myśli m.in.: niski fototyp skóry, czyli jasną karnację, rude lub blond włosy i liczne piegi, a także oparzenia słoneczne, nadmierną ekspozycję na promieniowanie UV czy też korzystanie z solarium. Na szczęście, zmieniając swoje zachowania, możemy zdecydowanie zminimalizować ryzyko rozwoju złośliwych nowotworów skóry, w tym czerniaka – tłumaczy prof. dr hab. med. Piotr Rutkowski, Kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków, Pełnomocnik Dyrektora ds. Narodowej Strategii Onkologicznej i Badań Klinicznych, Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy Warszawa, Przewodniczący Zespołu Ministra Zdrowia ds. Narodowej Strategii Onkologicznej, Przewodniczący Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, Przewodniczący Rady Agencji Badań Medycznych, Przewodniczący Rady Naukowej Akademii Czerniaka. – Co też istotne, czerniak najczęściej występuje na skórze, a więc jego rozpoznanie nie wymaga skomplikowanej diagnostyki. Tym bardziej zachęcamy wszystkich, w tym mieszkańców Jeleniej Góry i całego Dolnego Śląska, do regularnej samokontroli swoich znamion oraz do wykonywania badań dermoskopowych, które mogą uratować życie – dodaje.

Profilaktyka: Złote Zasady Ochrony Skóry i ABCDE czerniaka

Zarówno zapobieganie, jak i jego właściwe oraz szybkie rozpoznanie to główne metody walki z czerniakiem. Najważniejsze zasady ochrony skóry są niezwykle proste do wprowadzenia – wystarczy pamiętać o:

• rozsądnym korzystaniu ze słońca – unikaniu ekspozycji na promieniowanie w godzinach 11.00-16.00 oraz używaniu kremów z odpowiednio wysokim filtrem UV, noszeniu okularów przeciwsłonecznych z filtrem UV, koszulki z długim rękawem i nakrycia głowy,
• unikaniu solarium,
• regularnej samoobserwacji skóry (co 1-2 miesiące) oraz kontroli znamion u lekarza dermatologa lub chirurga onkologa (raz w roku w razie potrzeby), a także natychmiastowym kontakcie ze specjalistą w przypadku pojawienia się podejrzanej zmiany!

Z kolei we właściwym rozpoznaniu czerniaka pomóc może znajomość tzw. ABCDE czerniaka, określającego jego charakterystyczne cechy. Są to:

• A jak asymetria – znamię wylewające się na jedną stronę;
• B jak brzegi poszarpane – znamię, którego brzegi nie są gładkie, które nie jest okrągłe/owalne;
• C jak czerwony, czarny, niejednolity kolor znamienia;
• D jak duży rozmiar – znamię o wielkości powyżej 6 mm;
• E jak ewolucja – znamię, które zmieniło się w krótkim czasie, powiększa się, unosi nad powierzchnię skóry, swędzi, pęka, piecze, wokół którego powstało kilka nowych znamion.

Więcej informacji na temat czerniaka oraz Akademii Czerniaka i jej działalności można znaleźć na stronie internetowej Akademii Czerniaka oraz na Facebooku i Instagramie.