Drogi transportowe - czyli organizacja transportu wewnątrzzakładowego

Organizacja transportu wewnątrzzakładowego jest bardzo istotna i może w znacznej mierze wpływać na wydajność pracy całego przedsiębiorstwa czy magazynu. W poniższym artykule przyjrzymy się bliżej zagadnieniu prawidłowego wyznaczania dróg transportowych. Chcesz wiedzieć dlaczego to takie ważne? Zapraszamy do lektury!

Na początek warto przypomnieć, lub też wyjaśnić co oznacza termin “transport wewnątrzzakładowy”. Otóż tym mianem określa się transport wewnętrzny, czyli jeden z głównych obszarów logistyki produkcji. Jakie czynności wchodzą w zakres transportu wewnątrzzakładowego?
- swobodny przepływ ładunków pomiędzy poszczególnymi stanowiskami pracy, sekcjami czy halami;
- rozładunek zamówień;
- przewożenie ładunków na terenie magazynów i zakładów drogami transportowymi, wraz z prawidłowym składowaniem;
- załadunek towarów do dalszej wysyłki.
Dlaczego transport wewnętrzny jest tak istotny? Przede wszystkim dlatego, iż stanowi on jedną ze składowych pracy całego przedsiębiorstwa. Szybkie i sprawne dostarczanie elementów konstrukcyjnych, podzespołów, właściwe czytelne rozmieszczanie produktów na magazynie czy skuteczne, błyskawiczne kompletowanie zamówień - to czynności, które usprawniają funkcjonowanie zakładu.

Organizując transport wewnętrzny w przedsiębiorstwie należy szczególnie zadbać o kilka aspektów , takich jak:
- prawidłowe oznakowanie graficzne poziome i pionowe na terenie całego zakładu pracy;
- wytyczone i utwardzone drogi transportowe,
- stabilne i optymalnie rozmieszczone regały magazynowe;
- regularnie kontrolowane, sprawne urządzenia i maszyny;
- dopilnowanie uprawnień i szkoleń wymaganych dla pracowników.
Istotne jest, aby transport wewnętrzny został dostosowany bezpośrednio do potrzeb konkretnego przedsiębiorstwa. W tym przypadku najważniejsza jest funkcjonalność oraz przejrzyste i staranne rozplanowanie przestrzeni magazynowej, które umożliwi sprawne, bezkolizyjne poruszanie się wszystkich pojazdów.
Transport wewnętrzny zależy także od elementów takich jak:
- infrastruktura dróg transportowych;
- ilość i stan techniczny wszystkich pojazdów i urządzeń;
- rodzaj przewożonych na codzień ładunków
- a nawet - liczba pracowników zajmujących się zadaniami z tego zakresu.
Każdy z wymienionych czynników przekłada się na wydajność i tempo pracy, a co za tym idzie - również na zyski zakładu pracy.

Właściwie rozplanowane drogi transportowe dobrej jakości są wręcz nieocenioną wartością. Jednak należy o nie dbać nie tylko ze względu na to, iż są znacznym ułatwieniem pracy, ale także dlatego, iż wynika to z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26. września 1997 roku w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Drogi transportowe, zarówno te wewnątrzzakładowe, jak i bezpośrednio przyzakładowe, po których na codzień mają poruszać się sprawnie pojazdy takie jak wózki widłowe spalinowe (tego typu jak dostępne tutaj) czy elektryczne, powinny być przede wszystkim utwardzone oraz proste. W przypadku wózków widłowych, które przystosowane są głównie do poruszania się po równych nawierzchniach, bardzo istotne jest zniwelowanie wszelkiego typu wybojów czy nierówności, które mogłyby spowodować przewrócenie pojazdu i uszkodzenie przewożonego ładunku.
Równie ważne jest odpowiednie nachylenie powierzchni. Drogi transportowe nie powinny być nachylone więcej niż 5% w stosunku do podłoża. Wszelkie progi oraz ostre zakręty czy nagłe zwężenia, muszą koniecznie zostać wyeliminowane za pomocą m.in łagodnych podjazdów. W magazynach o słabej widoczności zaleca się także zamocowanie luster na odpowiedniej wysokości, które umożliwiałyby uniknięcie kolizji.
Drogi transportowe powinny być oznaczone w jasny sposób poprzez zastosowanie poziomych znaków i żółtych bądź białych linii wyznaczających trasę przejazdu wózków oraz pionowych znaków (dla uproszenia) zgodnych ze znakami kodeksu ruchu drogowego.
Istotna jest także sama szerokość dróg transportowych, która musi umożliwiać wózkom bezpieczne wykonywanie operacji związanych zarówno z załadunkiem, jak i rozładunkiem towaru oraz chociażby (w razie konieczności) skręcaniem czy zawracaniem.

Wszelkie drogi transportowe w magazynie powinny być nie tylko prawidłowo oznakowane, ale także dostosowane do liczby potencjalnych użytkowników i pojazdów, które mają się po nich poruszać, a także do intensywności pracy.
Szerokość dróg transportowych zależy od tego, czy droga transportowa przeznaczona jest do ruchu jedno- czy dwukierunkowego.
Zalecane szerokości obydwóch typów dróg transportowych prezentuje poniższa tabela:

b - rozumiemy jako szerokość drogi transportowej wyrażana w cm
a - szerokość “człowieka z ładunkiem” lub środka transportowego

W powyższym zestawieniu brakuje danych, uwzględniających ruch pieszego pracownika z ładunkiem (np. osoby obsługujące paleciaki jak tutaj) w przypadku silnikowych środków transportu - gdyż co oczywiste, tradycyjne paleciaki pozbawione są mechanicznego napędu.

Jedną z istotnych kwestii dla przedsiębiorców, którzy dopiero zaczynają planowanie przestrzeni magazynowej wybór pomiędzy jedno- a dwukierunkowym rodzajem ruchu. Nie każdym przypadku tego typu wybór będzie możliwy, gdyż nie każde przedsiębiorstwo dysponuje przestrzenią, która pozwoli na wytyczenie aż dwóch pasów dróg transportowych. Jednak nie jest to jedyny powód. Ruch jednokierunkowy ma zdecydowanie więcej (poza oszczędnością powierzchni) zalet.
Jednokierunkowe drogi transportowe w magazynie czy zakładzie pracy są znacznie bezpieczniejsze. Wbrew pozorom ułatwiają także poruszanie się pieszym, którzy wiedzą, iż pojazd na trasie przejazdu może nadjechać tylko z jednej strony. Tego typu drogi transportowe szczególnie sprawdzają się wszędzie tam, gdzie panuje ograniczona widoczność.
Dodatkowo ruch jednokierunkowy może znacznie ograniczyć niepotrzebne przejazdy i stosunkowo szybko, sprawnie udaje się go wprowadzić wśród pracowników.
Ruch dwukierunkowy, szczególnie ten łączący poruszające się pojazdy oraz pieszych, wymaga znacznie więcej miejsca i może bywać też dość problematyczny w miejscach przecinania się tras lub przejść dla pieszych.

Miejsca, w których następuje przecięcie tras przejścia pieszych pracowników wraz z drogami transportowymi należy wyznaczyć przejście dla pieszych. Powinno ono być prawidłowo oznakowano (zarówno znakiem pionowych, jak i poziomym) i znajdować się w bezpiecznym, dobrze widocznym z daleka - miejscu.
Jeżeli wyznaczone drogi transportowe są bardzo szerokie należy również wziąć pod uwagę utworzenie tzw. “wyspy”, która pozwoliłaby na przekroczenie szerokości drogi w dwóch etapach.
W przypadku jeśli przejścia dla pieszych rozmieszczone są na prostych odcinkach dróg transportowych, na których operatorzy wózków mają możliwość rozwijać większe prędkości jazdy, można pomyśleć także o zastosowaniu progów zwalniających. Jednak zwykle to rozwiązanie nie jest konieczne, także ze względu na ograniczenia prędkości jazdy wózkiem widłowym.

Podsumowując, drogi transportowe stanowią bardzo istotny element organizacji transportu wewnątrzzakładowego. Liczy się nie tylko ich właściwe rozmieszczenie i rodzaj wprowadzonego ruchu (jedno- lub dwukierunkowy) ale także dbałość o właściwy stan nawierzchni czy prawidłowe oznakowanie.
Drogi transportowe w zakładzie pracy powinny być rozmieszczone w sposób funkcjonalny, tak aby transport ładunków czy podzespołów odbywał się sprawnie i bezkolizyjnie. Natomiast szerokość dróg transportowych powinna być zgodna z obowiązującymi przepisami, w celu zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim ich użytkownikom.